DB16 บอกขนาดเหล็กข้ออ้อย ส่วน T บอกกรรมวิธีผลิต ต้องอ่านร่วมกับเกรด SD และผลทดสอบ พร้อมเช็กลิสต์สั่งซื้อและตรวจรับให้ตรงแบบวิศวกรรม
DB16 กับ DB16 T ต่างกันตรงไหน
คำว่า DB16 ใช้เรียกเหล็กเส้นข้ออ้อยขนาดระบุ 16 มิลลิเมตร แต่ยังบอกข้อมูลไม่ครบว่าเป็นชั้นคุณภาพใด ส่วนคำที่ร้านเรียกว่า DB16 T มักหมายถึงเหล็กขนาดเดียวกันที่ผ่านกรรมวิธีทางความร้อนระหว่างผลิต โดยต้องดูชั้นคุณภาพประกอบ เช่น SD40 T หรือ SD50 T และตรวจเอกสารของสินค้าจริง
อย่าใช้เพียงคำว่า “มี T” หรือ “ไม่มี T” ตัดสินว่าเหล็กดีหรือไม่ดี และอย่าสรุปว่าใบเสนอราคาที่เขียนแค่ DB16 หมายถึงเหล็กไม่มี T เสมอไป ควรให้ร้านระบุข้อมูลให้ครบก่อนเปรียบเทียบราคา
แยกให้ออก 3 เรื่อง: ขนาด ชั้นคุณภาพ และวิธีผลิต
- DB16: ชื่อขนาดของเหล็กข้ออ้อย ไม่ใช่ชื่อเกรดกำลัง
- SD40 หรือ SD50: ชั้นคุณภาพ ต้องใช้ตามรายการประกอบแบบและข้อกำหนดของโครงการ
- T: เครื่องหมายระบุการผ่านกรรมวิธีทางความร้อนระหว่างผลิต ไม่ใช่การเพิ่มขนาดเส้น และไม่ใช่รหัสว่าเป็นเหล็กตกเกรด
มอก. 24-2559 กำหนดเรื่องเครื่องหมาย ชั้นคุณภาพ และคุณสมบัติของเหล็กข้ออ้อย การประเมินวัสดุจึงต้องดูทั้งการระบุตัวสินค้าและหลักฐานทดสอบตามข้อกำหนด ไม่ใช่ดูตัวอักษรเดียว
ถ้าแบบระบุ DB16 SD40 ร้านเสนอ SD40 T ใช้ได้เลยไหม
ให้ส่งข้อมูลวัสดุและผลทดสอบให้วิศวกรผู้รับผิดชอบตรวจเทียบรายการประกอบแบบก่อนสั่ง โดยเฉพาะโครงการที่ระบุกรรมวิธีผลิต การต่อเหล็ก หรือคุณสมบัติเพิ่มเติมไว้ การเป็นเหล็กขนาดเดียวกันไม่ได้อนุญาตให้เปลี่ยนชั้นคุณภาพหรือรายละเอียดงานเอง
ถ้าแบบเขียนเพียง DB16 ให้เปิดหมายเหตุโครงสร้างและรายการประกอบแบบ ซึ่งอาจระบุเกรดไว้รวมกัน หากยังไม่ชัดให้ขอคำตอบเป็นลายลักษณ์อักษร เช่นเดียวกับการเปลี่ยนจาก SD40 เป็น SD50 แม้ตัวเลขเกรดสูงขึ้นก็ต้องให้ผู้ออกแบบพิจารณา
งานเชื่อม ดัด และข้อต่อ ต้องตรวจมากกว่าตัว T
ก่อนเชื่อม ให้ตรวจว่าวัสดุรุ่นนั้นและวิธีเชื่อมได้รับอนุมัติสำหรับงานหรือไม่ พร้อมข้อมูลผู้ผลิตและวิธีปฏิบัติงาน งานดัดต้องใช้รายละเอียดและเครื่องมือที่เหมาะสม ส่วนการใช้ข้อต่อทางกลต้องตรวจความเข้ากันได้ของเหล็ก วิธีเตรียมปลาย และผลทดสอบระบบข้อต่อ อย่าอนุมานว่าเหล็กทุกชนิดทำด้วยวิธีเดียวกันได้เพราะมีขนาด 16 มิลลิเมตรเท่ากัน
ตัวอย่างข้อความสั่งซื้อที่ชัดกว่า “เอา DB16”
เหล็กข้ออ้อย DB16 ชั้นคุณภาพ [ระบุตามแบบ] กรรมวิธี/เครื่องหมาย T [ระบุตามวัสดุที่วิศวกรอนุมัติ] ความยาว [ระบุ] จำนวน [ระบุ] ผู้ผลิต [ระบุ] อ้างอิงแบบเลขที่ [ระบุ] ฉบับแก้ไข [ระบุ] พร้อมใบรับรองผลทดสอบที่สอบกลับถึงรุ่นผลิตของสินค้าที่ส่ง และเอกสารมาตรฐานตามข้อกำหนดโครงการ ห้ามเปลี่ยนวัสดุโดยไม่ได้รับอนุมัติ
ช่องในวงเล็บต้องกรอกตามโครงการจริง ข้อความนี้เป็นตัวอย่างช่วยสื่อสาร ไม่ใช่ข้อกำหนดเหล็กที่ใช้แทนแบบวิศวกรรมได้ทุกบ้าน
เช็กลิสต์ตรวจรับเหล็กก่อนตัดและผูก
- เทียบใบสั่งซื้อ ใบส่งของ และวัสดุที่อนุมัติว่าเป็นขนาด เกรด และผู้ผลิตเดียวกัน
- ถ่ายรูปตัวนูนบนเหล็กและป้ายมัด เก็บคู่กับเลขรุ่นหรือหมายเลขการหลอมและใบรับรอง
- ตรวจจำนวน ความยาว สภาพผิว และความผิดปกติ รวมถึงตรวจขนาดหรือมวลตามวิธีและเกณฑ์ที่โครงการกำหนด
- ให้ผู้ควบคุมงานกำหนดการสุ่มทดสอบกับห้องปฏิบัติการตามแผนตรวจสอบของโครงการ
- แยกกองที่เอกสารไม่ตรงหรือยังรอผล ห้ามนำไปปะปนกับเหล็กที่ตรวจรับแล้ว
คำถามที่พบบ่อย
DB16 T เล็กกว่า DB16 หรือไม่
ตัว T ไม่ได้ระบุขนาดที่เล็กลง ต้องตรวจชื่อขนาดและเกณฑ์ยอมรับของวัสดุจริง ไม่ตัดสินขนาดจากตัว T
มีใบรับรองจากโรงงานแล้ว ต้องตรวจของหน้างานอีกไหม
ต้องตรวจว่าสินค้าที่ส่งเป็นรุ่นเดียวกับเอกสาร และตรวจตามแผนคุณภาพที่โครงการกำหนด ใบรับรองที่สอบกลับถึงเหล็กกองนั้นไม่ได้ยังไม่เพียงพอต่อการยืนยันตัวสินค้า
ถ้าร้านเสนอราคาถูกกว่า ควรเทียบอะไร
เทียบขนาด เกรด ความยาว จำนวน ผู้ผลิต เอกสาร และเงื่อนไขขนส่งให้ตรงกันก่อน รวมถึงข้อกำหนดการดัดและต่อเหล็กของงานนั้น
แหล่งข้อมูลประกอบ
- สมอ.: รายละเอียดมาตรฐานเหล็กข้ออ้อย มอก. 24-2559
- สมอ.: เอกสารมาตรฐานและข้อกำหนดเครื่องหมายเหล็กข้ออ้อย
- TATA Steel: ความหมายของเหล็ก SD40 T