เมื่อเอกสารและรูปถ่ายเปียกน้ำ สิ่งที่ช่วยได้มากคือการหยุดความเสียหายเพิ่มและรักษาข้อมูลให้เป็นระเบียบ ไม่ใช่รีบทำให้ทุกแผ่นเรียบเหมือนเดิม กระดาษเปียกฉีกง่าย หมึกบางชนิดละลาย และผิวภาพถ่ายอาจติดกับซองหรือกระจก บทความนี้ช่วยเจ้าของบ้านจัดลำดับของสำคัญ เตรียมพื้นที่ และส่งต่อของที่ต้องใช้ผู้อนุรักษ์อย่างเหมาะสม
เข้าถึงของได้อย่างปลอดภัยก่อน
อย่าเข้าอาคารหรือเปิดตู้ที่อยู่ในพื้นที่ยังไม่ปลอดภัยเพียงเพื่อเก็บเอกสาร ตรวจเรื่องโครงสร้าง ไฟฟ้า และทางเดินก่อน น้ำท่วมอาจมีสิ่งปนเปื้อน จึงควรใช้อุปกรณ์ป้องกันตามสภาพงานและล้างมือหลังจัดการ แยกพื้นที่ทำงานจากโต๊ะอาหารและพื้นที่เด็ก หากพบราเป็นบริเวณมากหรือไม่สามารถจัดการโดยไม่กระจายฝุ่น ให้หยุดและขอผู้เชี่ยวชาญช่วย
เตรียมโต๊ะแห้งสะอาด ถาดหรือแผ่นรองแข็ง กระดาษซับที่ไม่มีหมึกพิมพ์ กล่องแยกชุด และสมุดทะเบียน ให้มีที่วางมากพอก่อนยกของออก ไม่ใช้หนังสือพิมพ์รองภาพสำคัญ เพราะอาจถ่ายสีหรือทิ้งรอย และไม่วางเอกสารลงบนพื้นที่เพิ่งเช็ดโคลน
จัดลำดับจากความทดแทนได้และความเปราะบาง
| กลุ่ม | ตัวอย่าง | แนวทางก่อนลงมือ |
|---|---|---|
| ข้อมูลจำเป็นที่ออกใหม่ได้ | ใบเสร็จ สำเนาเอกสารติดต่อหน่วยงาน | บันทึกประเภทและข้อมูลที่อ่านได้ แล้วตรวจช่องทางขอใหม่จากหน่วยงานเจ้าของเอกสาร |
| ต้นฉบับที่มีคุณค่าหรือมีฉบับเดียว | จดหมายครอบครัว สมุดบันทึก ภาพเก่า | ลดการจับและติดต่อผู้อนุรักษ์ก่อนทำความสะอาด |
| ภาพหรือกระดาษเคลือบที่ยังเปียก | ภาพพิมพ์สมัยใหม่ หนังสือภาพ | ระวังการติดกัน แยกวางเฉพาะส่วนที่แยกได้โดยไม่ฝืน |
| แผ่นที่ติดเป็นก้อนหรือผิวลอก | อัลบั้มเปียก ภาพติดกระจก | ไม่ดึง ไม่ขูด ส่งประเมินเฉพาะวัสดุ |
คำว่าออกใหม่ได้ไม่ได้หมายความว่าต้องทิ้งทันที ให้ตรวจข้อกำหนดกับหน่วยงานนั้นก่อน ส่วนของมีคุณค่าทางใจควรเลือกชิ้นที่สำคัญจริงตามพื้นที่และทรัพยากรที่มี แผนกู้ของที่เลือกชัดมักทำงานได้ดีกว่าการกองทุกอย่างรอจนสภาพแย่ลงพร้อมกัน
ทำทะเบียนโดยไม่เขียนลงของเปียก
ตั้งรหัสชุด เช่น DOC-01 เอกสารจากลิ้นชักห้องทำงาน และ PHOTO-01 อัลบั้มครอบครัว ถ่ายภาพตำแหน่งเดิมและสภาพรวมก่อนย้าย จดวันพบ จำนวนโดยประมาณ สภาพเปียก และสิ่งที่ทำไปแล้วบนป้ายแยก ไม่ติดเทปกาวหรือเขียนปากกาบนต้นฉบับเปียก
ถ้าถ่ายภาพเพื่อรักษาข้อมูล ให้รองเอกสารโดยไม่กดให้เรียบ และเก็บไฟล์ในที่จำกัดการเข้าถึง เอกสารอาจมีเลขประจำตัว ที่อยู่ หรือลายเซ็น ไม่ส่งภาพเต็มชุดในกลุ่มสาธารณะเพื่อถามวิธีช่วย หากต้องขอคำแนะนำ ให้ส่งเฉพาะสภาพวัสดุโดยปิดบังข้อมูลที่ไม่จำเป็น
กระดาษธรรมดาที่แยกได้: รองรับทั้งแผ่น
สำหรับกระดาษทั่วไปที่ไม่ใช่ของเปราะบางหรือมีค่าพิเศษ ให้ใช้แผ่นรองช่วยรับน้ำหนัก ไม่ยกจากมุมเดียว วางราบบนวัสดุซับสะอาดในพื้นที่อากาศถ่ายเท เปลี่ยนวัสดุรองเมื่อเปียก โดยระวังไม่ให้แผ่นติดและฉีก อย่าฝืนแยกหน้าที่ติดกันหรือเช็ดถูหมึกที่เริ่มฟุ้ง การรักษาข้อมูลไว้แม้กระดาษย่นอาจเป็นผลลัพธ์ที่เหมาะสมกว่าพยายามคืนรูปทันที
ไม่ใช้เตารีด ไมโครเวฟ เตาอบ หรือไดร์ร้อนเร่งแห้ง ไม่ตากกลางแดดจัด และไม่ให้ลมแรงเป่าตรงจนแผ่นปลิว หากระบบไฟยังไม่ผ่านการตรวจ ให้จัดพื้นที่โดยไม่ใช้อุปกรณ์ไฟฟ้า งานชิ้นใหญ่หรือจำนวนมากควรขอผู้เชี่ยวชาญวางวิธีทำให้แห้งตามวัสดุแทนการอัดรวมในกล่อง
ภาพถ่ายและอัลบั้มต้องระวังผิวภาพ
ภาพพิมพ์สมัยใหม่ที่แยกออกจากกันได้โดยไม่เสียหายอาจวางหงายหน้าแยกชิ้นเพื่อผึ่งในสภาพที่เหมาะสม หลีกเลี่ยงการสัมผัสหรือถูด้านภาพ อย่าซ้อนผ้า กระดาษ หรือแผ่นพลาสติกทับผิวที่ยังเปียก หากภาพติดกับกระจกหรือแผ่นอัลบั้ม ให้หยุดการดึง เพราะชั้นภาพอาจหลุดตามออกมา
ภาพเก่า ฟิล์ม เนกาทีฟ และเทคนิคการพิมพ์ต่างชนิดตอบสนองต่อน้ำไม่เหมือนกัน อย่าใช้วิธีแช่น้ำ ล้างน้ำยา หรือแช่แข็งเดียวกันทั้งหมด แม้แนวทางกู้เอกสารบางชนิดใช้การแช่แข็งเพื่อรอการฟื้นฟู วิธีนั้นมีข้อยกเว้นสำคัญ โดยเฉพาะภาพเก่าที่ไม่ทราบชนิด ควรถามผู้อนุรักษ์พร้อมภาพวัสดุก่อนตัดสินใจ
ข้อมูลที่ควรส่งให้ผู้อนุรักษ์
- ภาพรวมวัตถุ ขนาด และชนิดเท่าที่ทราบ เช่น ภาพพิมพ์บนกระดาษหรือฟิล์ม
- เปียกจากน้ำชนิดใด และประมาณเวลาได้หรือไม่ หากไม่ทราบให้ระบุชัด
- ยังเปียก เริ่มแห้ง ติดกัน หรือมีผิวลอกส่วนใด
- เคยล้าง แช่ ใช้น้ำยา เป่าร้อน หรือพยายามแยกมาแล้วหรือไม่
- คุณค่าที่ต้องรักษา เช่น ข้อความ ภาพด้านหน้า บันทึกหลังภาพ หรือตัวเล่มทั้งชุด
- วิธีขนส่งที่ผู้เชี่ยวชาญแนะนำและกำหนดเวลาส่ง ไม่เดาวิธีห่อเองกับของเปราะบาง
ควรแยกเป้าหมายให้ชัดว่าอยากได้ไฟล์ดิจิทัลที่อ่านได้ หรือรักษาต้นฉบับทางกายภาพ การแต่งภาพสแกนช่วยให้มองข้อมูลชัดขึ้นในบางกรณี แต่ไม่ได้ฟื้นสภาพกระดาษหรือยืนยันความถูกต้องทางกฎหมายของเอกสาร
จัดระบบเก็บใหม่หลังของแห้งและประเมินแล้ว
อย่าใส่ของที่ยังชื้นกลับซองปิดสนิท ใช้วัสดุเก็บที่เหมาะกับเอกสารและภาพ แยกต้นฉบับสำคัญจากสำเนาใช้งาน เก็บในระดับที่ลดโอกาสถูกน้ำและหยิบออกได้โดยไม่ปีนเสี่ยง กล่องไม่ควรหนักจนขนคนเดียวไม่ได้ ตู้ที่เคยถูกน้ำต้องพร้อมก่อนนำของกลับ
ทำบัญชีว่าชิ้นใดกู้ได้ ชิ้นใดต้องขอใหม่ และชิ้นใดรอผู้เชี่ยวชาญ สำหรับไฟล์สำรองให้มีมากกว่าหนึ่งที่และตรวจว่าเปิดอ่านได้จริง ไม่เก็บไฟล์ชุดเดียวไว้ในอุปกรณ์ที่วางข้างต้นฉบับทั้งหมด หากต้องส่งต้นฉบับออกไป ให้มีภาพรายการและหลักฐานรับส่งตามความสำคัญของของนั้น
คำถามที่พบบ่อย
เอกสารย่นแต่แห้งแล้วควรทับด้วยของหนักไหม
ไม่ควรรีบกดหรือให้ความร้อน โดยเฉพาะชิ้นที่หมึกหรือผิวไม่มั่นคง เก็บข้อมูลที่อ่านได้และถามผู้อนุรักษ์หากต้องรักษาต้นฉบับ
ภาพติดกันแกะออกอย่างช้า ๆ ได้ไหม
หากมีแรงต้านหรือผิวเริ่มลอกให้หยุด การค่อย ๆ ดึงก็ยังทำให้เสียหายได้ ส่งประเมินก่อน
สแกนของเปียกบนเครื่องสแกนได้หรือไม่
ไม่ควรนำของเปียกไปวางบนอุปกรณ์ไฟฟ้า การถ่ายภาพจากด้านบนโดยไม่กดต้นฉบับในพื้นที่ปลอดภัยเป็นทางเลือกเก็บข้อมูลเบื้องต้น แล้วค่อยจัดการสแกนเมื่อวัสดุพร้อม
แหล่งข้อมูลหลัก: National Archives: Emergency Salvage of Flood Damaged Family Papers และ Library of Congress: Care, Handling and Storage of Photographs วิธีฟื้นฟูจริงต้องปรับตามวัสดุและผู้เชี่ยวชาญ
อ่านต่อ การซ่อมตู้เก็บของหลังน้ำท่วม เมื่อต้องจัดพื้นที่เก็บเอกสารใหม่ TANA Home Builder สามารถใช้จำนวนกล่อง น้ำหนัก และเส้นทางหยิบของเป็นข้อมูลประกอบการออกแบบตู้และชั้นวาง
แชร์บทความนี้
ส่งต่อความรู้เรื่องบ้านให้คนที่คุณห่วงใย